اى آدم خلق نمودم تو را و درارى تو را بدون آنكه احتياجى به تو و بايشان داشته باشم ، و خلق نكردم شما را مگر براى آنكه امتحان نمايم كداميك از شما نيكوكار ( و عابد و ) زاهدتر است در دنيا ، و براى همين جهت خلق نمودم دنيا و آخرت و حيات و ممات و طاعت و معصيت و بهشت و جهنم را ، و چنين اراده كرده‌ام در تقدير و تدبير و علم خود « 1 » .

--> « 1 » علامه مجلسى در بحار از احتجاج طبرسى نقل مينمايد كه مردى طبيعى مذهب از حضرت صادق عليه السّلام پرسيد كه : آيا خدا قادر بود تمام مردم را مطيع و موحد و خداپرست خلق كند ، آن حضرت فرمود قادر بود و ليكن اگر تمام مردم را مطيع مينمود خداپرستى مردم جبر بود ، و ديگر در مقابل عباداتشان ثوابى نداشتند و عاصى از مطيع معلوم نميشد چون در عبادت مجبور بودند ، و نيز خلقت بهشت و جهنم عبث بود و خداوند منزه است از اينكه كار عبث كند ، و خداوند وقتى كه مردم را خلق فرمود أمر نمود بايشان كه اطاعت و عبادتش كنند و غير او را نپرستند و از تمام معاصى نهى فرمود آنان را ، و براى اتمام حجت پيغمبران را بسوى ايشان فرستاد و بوسيله آن پيغمبران مردم را به احكام و دستورات خود مطلع نمود تا اگر معصيت نمودند نتوانند عذر بياورند و بگويند ما نميدانستيم كه بايد تو را عبادت كنيم ، و مقرر داشت براى مطيعان و عبادتكنندگان ثواب و درجه و مقام در بهشت ، و براى گناهكاران عقاب و عذاب در جهنم ، و مطلب ديگر آنكه خداوند اصل طبيعت و خلقت تمامى مردم را بر توحيد و خداپرستى قرار داده ، و اينكه بعضى كافر ميشوند و مطيع أوامر و نواهى خدا نميشوند آنست كه بعد از به دنيا آمدن انكار حق را مينمايند و مرتكب اعمال ناشايسته ميگردند و كافر ميشوند ، و خداوند كسى را در اصل خلقت كافر و گناهكار خلق ننموده ( چون دشمنى با كسى ندارد كه او را كافر و گناهكار خلق كند و بعد او را بجهنم ببرد ، و خداوند منزه و برتر است و از عدل او دور است كه كسى را كافر خلق كند و بعد او را بعبادت امر نمايد و مجبور كند ) و نيز مردى از آن حضرت پرسيد : چرا ثواب و عقاب در اين دنيا قرار داده نشد و در آخرت مقرر گرديد ، فرمود : دنيا محل امتحان و مركز كسب ثواب و بدست آوردن رحمت خداوند است ، و هم پر شده از آفات و بليات و شهوات تا معلوم گردد چه بنده اى مطيع و فرمان بردار است و چه كسى گناهكار ( و اين مطلب تا آخر عمر هر كسى معلوم نخواهد شد بنا بر اين ديگر عمرى ندارد كه به نتيجه اعمال و رفتار و كردار خود برسد ) از اين جهت در آخرت به ثواب و عقاب و عذاب خواهند رسيد . و قرآن ميفرمايد : * ( وَلَوْ يُؤاخِذُ اللَّه النَّاسَ بِما كَسَبُوا ما تَرَكَ عَلى ظَهْرِها مِنْ دَابَّةٍ وَلكِنْ يُؤَخِّرُهُمْ إِلى أَجَلٍ مُسَمًّى اگر خداوند از كردار زشت خلق مؤاخذه كند ( در دنيا ) در پشت زمين هيچ جنبنده اى را باقى نگذارد و ليكن كيفر خلق را بتأخير افكند تا بوقت معينى . و بعضى را عقيده آنست كه هنوز بهشت و جهنم خلق نشده‌اند و اين عقيده بر خلاف قرآن و اخبار است زيرا در قرآن خداى تعالى ميفرمايد * ( هذِه جَهَنَّمُ الَّتِي يُكَذِّبُ بِهَا الْمُجْرِمُونَ ) * ، اين همان جهنم است كه گناهكاران ميگويند جهنمى در كار نيست ، آياتى كه خداوند در باره جهنم فرموده زياد است و براى نمونه اين يك آيه بيان شد و اما روايات بحديست كه در چندين جلد كتاب هم نميتوان آنها را جمع كرد ، و براى نمونه دو روايت از صدها هزار روايت ذكر مىشود ، اول شيخ صدوق رضوان اللَّه عليه در عيون اخبار الرضا و توحيد و أمالى بسند خود از عبد السلام روايت كرده كه گفت به حضرت رضا عرضكردم : خبر ده مرا آيا بهشت و جهنم خلق شده‌اند و يا بعد از اين خلق ميشوند ، فرمود : بلى خلق شده‌اند ، و رسول خدا صلَّى اللَّه عليه و آله زمانى كه بمعراج رفت داخل بهشت گرديد ، و جهنم را نيز مشاهده نمود ، من عرضكردم كه يكقوم ميگويند بهشت و جهنم خلق نشده‌اند و بعد از اين خلق خواهند شد ، فرمود : آن قوم از ما نبوده‌اند و ما نيز از آنها نيستيم ، و هر كه انكار نمايد و بگويد خلق نشده‌اند رسول خدا صلَّى اللَّه عليه و آله و سلم و ما ائمه را تكذيب نموده و ولايت ما را ندارد و در جهنم مخلد در عذاب خواهد بود . دوم - در كتاب صفات الشيعه از عماره روايت نموده كه حضرت صادق عليه السّلام فرمود شيعه ما نيست كسى كه چهار چيز را انكار كند ، معراج رسول خدا صلَّى اللَّه عليه و آله و سلم ، سؤال در قبر ، و بودن بهشت و جهنم ، و شفاعت .